نماز ظهر عاشوراى امام ( ع ) نيز نشان دهنده اوج عرفان آن حضرت ( ع ) است كه بسيارى از مورّخين آن را نقل كرده‌اند . در يك جمله ، بايد گفت حسين بن على ( ع ) جز خدا چيز ديگرى نديد لذا در دعاى عرفه فرمود : خدايا ! كى از نظر دور شدى تا وجودت نيازمند استدلال و نشانه باشد و [ اساساً ] غير تو چيزى وجود ندارد ( و وجود همه اشياء پرتوى از وجود توست ) تا نشانه وجود تو قرار گيرد . « 1 » آگاهى از جريانات سياسى و اجتماعى خصوصيت ديگر امام حسين ( ع ) كه او را مورد توجه جامعه اسلامى قرار داد و از طرفى براى حضرت ( ع ) وظيفه و مسؤوليت ايجاد كرده بود ، آگاهى و شناخت كامل به تحوّلات فرهنگى ، سياسى و اجتماعى جهان اسلام بوده است . اين حقيقت با بررسى نامه‌هاى حضرت ( ع ) كه به معاويه نوشتند و خطبه‌هايى كه در مواقع گوناگون ايراد فرمودند آشكار مىگردد . امام ( ع ) در نامه‌اى به معاويه ، پس بيان برخى از جنايات وى مىنويسد : تو سنّت پيامبر ( ص ) را ترك كرده و فرمان او را عمداً مخالفت كردى و بدون هدايت الهى به دنبال هواى خود رفتى . آنگاه زياد را به بصره و كوفه مسلّط كردى در حالى كه او دست‌هاى مسلمانان را قطع كرده ، چشمان آنها را نابينا و آنان را به شاخه‌هاى نخل آويزان مىساخت . آيا تو قاتل آن دو « حضرمى » نيستى ؟ كسانى كه زياد به تو نوشت آنها بر « دين على » هستند و تو به او نوشتى هر كس بر دين و رأى على است بكش ، او نيز به فرمان تو آنها را كشت و مُثْله كرد . . . من براى تو جز اين نمىگويم كه تو در حق خود ستم كردى و دينت را ضايع نمودى و امانتى كه در دستت دارى مورد سوء استفاده قرار داده و رعيت خود را فريب دادى و با اين اعمال جايگاهت را پر از آتش نمودى . « 2 »

--> ( 1 ) - دعاى عرفه . ( 2 ) - الامامة والسياسة ، ج 1 ، ص 203 .